vay-tin-chap-la-giMột trong những khó khăn lớn khi các doanh nghiệp muốn vay vốn của các ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng là phải có tài sản thế chấp. Trong khi đó, xét về mặt lý thuyết, các ngân hàng và tổ chức tín dụng hoàn toàn có quyền cho các doanh nghiệp vay vốn không cần có tài sản đảm bảo, tức là cho vay tín chấp. Nhưng, điều đó vẫn chỉ có trên lý thuyết mà thôi. Vậy ta có thể làm gì để vay tín chấp trở thành hiện thực?

1. Vay tín chấp là gì?

Trước đây, chúng ta vốn quen thuộc với hình thức vay thế chấp tức là chúng ta sẽ cầm tài sản hữu hình của mình ra thế chấp, ngân hàng sẽ tiến hành thẩm định tài sản hữu hình của bạn. Kéo theo đó là thủ tục rườm rà và thời gian giải ngân sẽ rất lâu. Tuy nhiên không phải ai cũng có tài sản để thế chấp và chờ thời gian gian giải ngân…Từ thực tế đó khối vay tiêu dùng cá nhân ra đời. Với hình thức cho vay là không cần thế chấp bất kỳ một tài sản hữu hình nào ra đời, Chỉ cần bạn là:

  • Công nhân viên chức đi làm được trả lương qua thẻ hoặc tiền mặt
  • Bạn hoặc gia đình bạn sử dụng điện EVN
  • Bạn là cá nhân hay doanh nghiệp vay vốn để tự doanh
  • Bạn có thẻ bảo hiểm nhân thọ, Có tài khoản vay vốn ở các tổ chức tín dụng khác

2. Thực trạng về vay tín chấp ở nước ta

Khoản 2, Điều 52 Luật các tổ chức tín dụng năm 1997 quy định: “Tổ chức tín dụng cho vay trên cơ sở có bảo đảm bằng tài sản cầm cố, thế chấp của khách hàng vay, bảo lãnh của bên thứ ba; không được cho vay trên cơ sở cầm cố bằng cổ phiếu của chính tổ chức tín dụng cho vay”. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng năm 2004 sửa đổi khoản 2 nêu trên như sau: “Tổ chức tín dụng có quyền xem xét, quyết định cho vay trên cơ sở có bảo đảm hoặc không có bảo đảm bằng tài sản cầm cố, thế chấp của khách hàng vay, bảo lãnh của bên thứ ba và chịu trách nhiệm về quyết định của mình…”. Như vậy, có thể kết luận rằng, trước ngày 01/10/2004, cho vay tín chấp chưa được thừa nhận trong hệ thống pháp luật về tín dụng, ngân hàng ở nước ta.
Tuy nhiên, theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng năm 2004, về lý thuyết, các tổ chức tín dụng, ngân hàng đã được trao quyền tự chủ, được quyết định cho vay không thế chấp từ ngày 01/10/2004. Nhưng cho vay tín chấp ở nước ta vẫn chưa trở thành hiện thực. Rất ít ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng dám quyết định cho vay tín chấp đối với khách hàng (ngoại trừ việc cho vay đối với các doanh nghiệp Nhà nước). Điều đó có những nguyên nhân sau đây:

Một là, sự tín nhiệm giữa người cho vay và người vay không thể hình thành ngay trong một sớm, một chiều mà đó là kết quả của một quá trình quan hệ. Từ cuối năm 2004 đến nay là khoảng thời gian ngắn, chưa đủ để tạo ra sự tín nhiệm ở mức độ cao có thể cho vay tín chấp.

Tìm hiểu: Các ngân hàng cho vay tín chấp nhanh nhất hiện nay

Hai là, thị trường vốn ở nước ta còn nhỏ bé về quy mô. Cạnh tranh trong hoạt động tín dụng còn chưa gay gắt. Vì vậy, chỉ với hình thức cho vay có tài sản thế chấp, các ngân hàng và tổ chức tín dụng đã yên tâm và thu lợi nhuận khá cao. Từ đó, thiết lập các quan hệ để áp dụng hình thức cho vay tín chấp chưa phải là nhu cầu cấp bách của các ngân hàng và tổ chức tín dụng.

Ba là, kinh doanh tiền tệ là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Song, khi xẩy ra rủi ro trong kinh doanh, phần lớn những vụ thất thoát do không thu hồi được vốn vay đều bị hình sự hóa. Người cho vay bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị đi tù và chấm dứt mọi hoạt động kinh doanh, thậm chí là tan cửa, nát nhà. Do đó, ít có tổng giám đốc ngân hàng dám mạnh dạn duyệt cho vay tín chấp.

Bốn là, các doanh nghiệp – khách hàng chủ yếu của ngân hàng và các tổ chức tín dụng – cũng chưa thật chú ý đến việc bảo đảm tín nhiệm trong kinh doanh nói chung và hoạt động tín dụng nói riêng. Tình trạng sử dụng tiền vay không đúng mục đích và nguy hiểm hơn cả là vay ngắn hạn để đầu tư dài hạn, vay đảo nợ vẫn xẩy ra ở khá nhiều doanh nghiệp. Hơn nữa, thông tin về tình hình kinh doanh, tài chính của doanh nghiệp thiếu minh bạch là nguyên nhân đặc biệt quan trọng dẫn đến các ngân hàng và tổ chức tín dụng không đủ lòng tin khi cho vay tín chấp.

3. Ngày mai sẽ ra sao?

Việc cho vay tín chấp ở nước ta trong những năm qua dường như là một việc hoang tưởng. Song, chắc chắn rằng, ngân hàng đẩy mạnh cho vay trong tương lai không xa. Chúng ta có đầy đủ lý do để tin tưởng vào điều đó.

Trước hết, với việc thực hiện nghiêm túc lộ trình mở cửa trong cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới của Việt Nam, các ngân hàng nước ngoài có mặt và hoạt động ở Việt Nam sẽ ngày càng nhiều. Các ngân hàng thương mại cổ phần, các công ty tài chính của các nhà đầu tư trong nước cũng sẽ được thành lập nhiều hơn. Khi đó, thị trường tín dụng sẽ có cuộc cạnh tranh gay gắt hơn, buộc các ngân hàng và tổ chức tín dụng phải quan tâm hơn đến việc thiết lập các quan hệ, tạo ra sự tín nhiệm – cơ sở để cho vay tín chấp.

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, các doanh nghiệp Việt Nam cũng lớn lên từng ngày. Quy mô của doanh nghiệp tăng lên, phạm vi hoạt động rộng hơn, cái áo “gia đình trị” sẽ không còn phù hợp nữa. Khi đó, muốn tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp bắt buộc phải minh bạch trong quản lý nói chung và quản lý tài chính nói riêng. Đến lượt nó, sự minh bạch, công khai về tài chính của doanh nghiệp lại là điều kiện đặc biệt quan trọng để các ngân hàng và tổ chức tín dụng cho vay tín chấp.

Kinh tế thị trường phát triển ngày càng cao. Từ đó, hệ thống thể chế pháp luật nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững, bảo vệ cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư cũng ngày càng hoàn thiện. Năng lực kinh doanh, tình trạng tài chính của các doanh nghiệp sẽ được đánh giá, đo lường bởi những công cụ khoa học và khách quan. Chẳng hạn, theo đà phát triển của kinh tế thị trường, những lĩnh vực kinh doanh bắt buộc phải kiểm toán các báo cáo tài chính hàng năm sẽ nhiều hơn. Các tổ chức đánh giá tín nhiệm của doanh nghiệp (cả của nước ngoài và Việt Nam) sẽ ra đời và đánh giá, công bố mức độ tín nhiệm của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế. Điều đó, giúp cho các nhà đầu tư, các ngân hàng và tổ chức tín dụng hạn chế rủi ro khi đầu tư, cho vay.

Những nhân tố nêu trên có tác động rất tích cực và thúc đẩy hơn nữa việc cho vay tín chấp. Tuy nhiên, đó chỉ là những điều kiện cần. Điều kiện đủ và là điều kiện quyết định để cho vay tín chấp trở thành hiện thực chính là việc giữ chữ tín trong kinh doanh, đầu tư của các chủ doanh nghiệp. Bởi lẽ, cho vay tín chấp, mặc dù là quan hệ kinh tế, nhưng suy cho cùng đó chính là quan hệ giữa người với người. Khi chủ doanh nghiệp không nghiêm túc trong cuộc sống, không tôn trọng các cam kết trong kinh doanh thì không có một điều kiện nào thay thế được và không có một ngân hàng hay tổ chức tín dụng nào dám cho vay tín chấp!

Cho vay tín chấp là biểu hiện của trình độ văn minh bậc cao trong kinh doanh, có thể phát triển hơn nhưng không bao giờ thay thế hoàn toàn việc cho vay trên cơ sở cầm cố, thế chấp tài sản.

Nguồn: sưu tầm